Qaramada Midoobay oo Qorshaynaysa $2 Bilyan Gurmad Bani’aadamnimo oo Itoobiya ah 2025

Qaramada Midoobay oo Qorshaynaysa $2 Bilyan Gurmad Bani’aadamnimo oo Itoobiya ah 2025, iyadoo la tacaalaysa Faaruq Maaliyadeed oo dhan $496 Milyan

DOLOW, SRS: Xafiiska Qaramada Midoobay ee Isku-duwidda Arrimaha Bani’aadamnimada (OCHA) ayaa ku qiyaasay in $2 bilyan loo baahan yahay si loo fuliyo gurmadka bani’aadamnimo ee Itoobiya sanadka 2025, iyadoo la sheegay faaruq maaliyadeed oo gaaraya $496 milyan rubuci hore ee sanadka.

Sida ku cad warbixintii ugu dambeysay ee Mudnaanta Gurmadka Bani’aadamnimo iyo Faaruqyada Maaliyadeed ee Halista ah, Itoobiya waxay weli la tacaalaysaa caqabado bani’aadamnimo oo daran oo ay sababaan colaadaha socda, isbeddellada cimilada, iyo xaaladaha caafimaad ee degdegga ah.

Colaadaha iyo Dhibaatooyinka Badbaadada

Xaaladda bani’aadamnimo waxay weli halis ku tahay gobollada ay colaaduhu saameeyeen sida Amxaarada iyo Galbeedka Oromia, halkaas oo ammaan-darro ay carqaladeysay helitaanka adeegyada aasaasiga ah. OCHA waxay soo jeedisay walaacyo la xiriira badbaadada, oo ay ka mid yihiin rabshadaha ku saleysan jinsiga, kala tagga carruurta, barakicinta qasabka ah, iyo burburinta guryaha. Sidoo kale, waxay xustay khatarta ay leeyihiin qaraxyada aan weli qarxin ee meelo badan lagu arkay.

Dhul-gariir Sii Xumeeyey Xaaladda

Dhul-gariir joogto ah ayaa sii adkeeyey xaaladda, iyadoo 232 dhul-gariir la diiwaan geliyay tan iyo Diseembar 2024, gaar ahaan gobollada Afar iyo Oromia. Inkastoo suurtagalnimada dhul-gariir xooggan ama qarax foolkaano aan la hubin, dhacdooyinkan dabiiciga ah waxay barakiciyeen kumannaan qof. Dad badan ayaa u qaxay xerada Daido ee degmada Amibara ka dib markii laga saaray guryahooda ee degmada Awash Fentale.

Dadaallada dawladda ee lagu doonayo in dadkan loo raro goobta ‘New Vision’ ee Awash Arba waxay la kulmeen diidmo, maadaama bulshooyinka xoola-dhaqatada ah ay sheegeen in goobtaas aysan haysan adeegyada lagama maarmaanka ah sida biyo, geedo hoy iyo xaabo u ah, iyo musqulo nadaafadeed.

Caqabadaha Cimilada iyo Cunto-yari

Dhibaatooyinka la xiriira cimilada ayaa sii kordhiyay baahiyaha bani’aadamnimo. Roobkii La Niña ee bishii Oktoobar–Diseembar 2024 wuxuu si aad ah uga yaraaday gobollada xoola-dhaqatada u badan, taasoo keentay xaalado abaareed.


Biyo-yari, cunto-la’aan, iyo nafaqo-darro daran ayaa weli ka taagan bulshooyinka weli ka soo kabanaya abaartii dheerayd ee 2020–2023. OCHA waxay sidoo kale sheegtay in saadaasha roobka bisha Maarso–May 2025 ee gobollada Afar iyo dhulalka hoose ay tahay mid laga walaacsan yahay, taasoo sii xumeyn karta xaaladda dadka nugul.

Xaaladaha Caafimaad oo Sii Adkaanaya

Xaaladaha caafimaad ee degdegga ah waxay sii wiiqayaan dadaallada gurmadka. Itoobiya waxay la tacaalaysaa cudurkii daacuunka (cholera) ee ugu dheeraa abid dalka, iyada oo sidoo kale ay kordheen kiisaska duumada (malaria) iyo jadeecada (measles).

Cudurradan, oo ay wehliyaan saameynta abaarta iyo colaadaha, waxay sii daciifiyeen adkeysiga bulshada. Nafaqo-darrada, gaar ahaan haweenka iyo carruurta, waxay gaartay heer laga walaaco.

Faaruq Maaliyadeed iyo Gurmadka Socda

Inkasta oo dadaallo ay socdaan, OCHA waxay ka digtay in yaraanta maalgelinta ay sababtay hakinta gargaar muhiim ah oo naf-badbaadin ah. Inkasta oo qaybo ka mid ah gargaarka, sida raashin degdeg ah iyo biyo-qeybin, ay sii socon doonaan iyada oo lagu tiirsan yahay kheyraadkii 2024 iyo deeqo cusub oo 2025 ah — haddana waxaa jira faaruqyo aad u weyn oo ku saabsan adeegyada kale ee muhiimka ah.

Dawladda Itoobiya iyo hay’adaha gargaarka ayaa sheegay inay mudnaan siinayaan dadaallada gurmadka ee gobollada ay aadka u saameeyeen colaadaha iyo abaaraha, gaar ahaan meelaha la arkay faaruqyada ugu waaweyn 2024 iyo kuwa wajahaya dhibaatooyin cusub.

Si kastaba ha ahaatee, OCHA waxay carabka ku adkaysay in haddii aan si degdeg ah loo buuxin faaruqyada maalgelinta, ay suuragal tahay in gargaarka bani’aadamnimo uu gaabiyo, taasoo halis gelinaysa malaayiin qof oo u baahan taageero degdeg ah.

Qorshaha $2 bilyan ee 2025 wuxuu muujinayaa baaxadda dhibaatooyinka ka jira Itoobiya, halka faaruqga $496 milyan ee rubuci hore uu xoojinayo baahida degdegga ah ee gargaar caalami ah.

Halkan waxaan ku fududeeyey macluumaadka anigoo xajinaya dareenka degdegga ah ee xaaladda. Ma rabtaa inaan xoogga saaro meel gaar ah sida kaalinta dawladda ama saameynta bulshooyinka?




Comments

Update for Today

Types of research variable

Telecominication market price competition in Ethiopia

Life is a journey

Nafdada Musuul ka Noqon #be responsible on your life

Simple step for thesis writing techniques. Only a weak or less than